سلامت قلب یکی از مهمترین جنبه های سلامت عمومی بدن شما می باشد به همین دلیل انجام چکاب و تست قلب ضروری است. قلب، با تأمین مداوم خون اکسیژن دار و مواد مغذی، دیگر بافت های بدن را پشتیبانی می کند و وسیله ای برای حذف مواد زائد از بدن می باشد. هرکاری که می توانید انجام دهید تا مطمئن شوید سلامت قلبی عروقی شما به خوبی پشتیبانی می شود و زندگی طولانی تر و سالم تری داشته باشید. یکی از جنبه های مهم رساندن سلامت قلب به یک نقطه ی خوب، درک وضعیت فعلی سلامت قلبی خود می باشد.
معاینه ی فیزیکی یا مراجعه به یک متخصص قلب، احتمالاً قطعی ترین راه برای به دست آوردن تصویری فوری از سلامت قلبی شما می باشد، اما راههای دیگری نیز وجود دارد که قبل از رفتن به مطب پزشک می توانید درک اولیه ای از سلامت قلبی خود به دست آورید. در ادامه روش‌های ارزیابی سلامت قلب در خانه، زمان مشورت با پزشک و راه های پشتیبانی از سلامت قلب را به طور دقیق تر بررسی می کنیم.
مراحل تست قلب در خانه
چندین دهه قبل، تکنولوژی ارزیابی سلامت قلب به اندازه ی امروز در سطح وسیع موجود نبود. امروزه ابزارهای زیادی وجود دارد که به آسانی می توان آنها را برای استفاده روزانه تهیه کرد تا شاخص های کلیدی سلامت قلب را به دست آوریم. در حقیقت امروزه بسیاری از دستگاه های هوشمند قابل پوشیدن حاوی حسگرهایی هستند که می توانند ضربان قلب و درصد اشباع اکسیژن را اندازه گیری کنند و حتی تکانه های الکتریکی قلب را ارزیابی کنند. با اینکه این ابزارها، شاهکارهای شگفت انگیزی از تکنولوژی هستند، باید بدانید که یک عدد به تنهایی نمی تواند چیز زیادی درباره ی سلامت قلب و سیستم قلبی عروقی به شما بگوید. در مطلب زیر روش های بررسی سلامت قلب در خانه برای آشنایی با نحوه ی عملکرد آن و امکان بهبودی را به طور دقیق تر بررسی می کنیم.
۱. تست پله را انجام دهید.
اولین تست می تواند ابتدایی به نظر برسد، اما چیز زیادی در مورد سلامت قلب و تناسب قلبی عروقی به شما می گوید. تست پله یک تست ساده است که شامل بالا رفتن از چند پله با سرعت معقول و بررسی نحوه ی احساس شما می باشد. فردی که از سلامت قلب خوبی برخوردار است ممکن است احساس کند که ضربان قلبش اندکی بالا رفته است، اما نباید هیچ تنگی نفس، درد قفسه سینه یا مشکلی در تکمیل وظیفه ی خود به علت سختی بیش از حد آن تجربه کند.
۲. ضربان قلب در حال استراحت خود را بررسی کنید.
ضربان قلب در حال استراحت به تعداد ضربان هایی اشاره دارد که قلب شما در هر دقیقه در حالت استراحت ضربان می زند. ضربان قلب را می توان از طریق دستگاهی مانند اکسیمتر ضربان یا ساعت هوشمند به دست آورد، گرچه، این کار را می توان به سادگی با لمس شریان با انگشتان دست نیز انجام داد. برخی از بهترین نقاط برای به دست آوردن نبض لمس شده شامل شریان کاروتید در گردن و شریان رادیال در مچ دست می شوند.
برای به دست آوردن یک ضربان قلب در حال استراحت دقیق، سعی کنید زمانی را پیدا کنید که در آن غیرفعال هستید و هیچ استرسی ندارید. از دستگاه خود استفاده کنید و یا تعداد ضربان ها را در هر دقیقه بشمارید تا ضربان خود را به دست آورید. فردی با سلامت قلبی عروقی خوب باید ضربان قلب در حال استراحت از ۶۰ تا ۱۰۰ ضربان در دقیقه داشته باشد.
۳.ضربان قلب خود در طول ورزش را بررسی کنید.
روش دیگری که برای ارزیابی سلامت قلب خود می توانید انجام دهید، بررسی ضربان قلب خود در حین ورزش می باشد. بدن به طور طبیعی ضربان قلب شما را افزایش می دهد تا تقاضای بدن را تحت فعالیت تأمین کند، اما مقدار دقیقی که قلب شما برای جبران به آن نیاز دارد، چیزهای زیادی در مورد سلامت قلب به شما می گوید. فردی با سلامت قلبی ضعیف ممکن است در مقایسه با فردی با سن و وزن مشابه و سلامت قلبی عروقی خوب، حداکثر ضربان قلب بیشتری را در طول فعالیت “اندکی سخت” تجربه کند.
در واقع. هرچه سلامت قلبی عروقی بهتری داشته باشید، گردش خون بهتری خواهید داشت، یعنی نیازی نیست که قلب شما به سختی کار کند و هرچه سلامت قلب شما بدتر باشد، خون مقاومت داخلی بیشتری ممکن است داشته باشد که قلب باید برای جبران آن سریعتر کار کند. حداکثر ضربان قلب بهینه در طول ورزش بر اساس عواملی همچون جنسیت، سن، شدت، مشکل قلبی و وزن متفاوت خواهد بود. ماشین حساب های آنلاینی وحود دارد که ممکن است بتوانند تخمینی را به شما ارائه دهند. گرچه، اگر مشکل قبلی دارید یا فکر می کنید مشکلی دارید که مربوط به سیستم قلبی عروقی است، توصیه می شود که قبل از تلاش برای ارزیابی سلامت قلب خود به یک متخصص مراجعه کنید.
علائم گرفتگی رگ قلب در مردان را بشناسید!
۴. هرگونه علائمی را بررسی کنید.
راه دیگری که می توانید سلامت قلب خود را در خانه بررسی کنید، آشنایی با عوامل خطر بالقوه و سابقه ی خانوادگی سلامت قلب و بررسی دقیق علائم حیاتی می باشد. برای مثال اگر فشار خون یا سابقه ی خانوادگی پرفشاری خون دارید، باید فشار خون خود را به طور منظم بررسی کنید. فشار خون یکی از علائم حیاتی است که به راحتی از خانه قابل پیگیری است و می تواند اطلاعات خوبی را در اختیار شما قرار دهد. مثال دیگر شامل انجام آزمایشات خون به طور منظم در صورت داشتن فشار خون بالا می باشد. هیپر کلسترولمی که به بالابودن کلسترول خون نیز معروف است، در صورتی که کنترل نشود به مروز زمان می تواند به شدت سلامت قلبی عروقی شما را تحت تأثیر قرار دهد.
وقتی کلسترول بد که به لیپوپروتئین کم چگالی نیز معروف است، به طور مزمن بالا باشد، می تواند کم کم در سطح داخلی رگ های خونی جمع شود. این تجمع چربی، پلاک نامیده می شود و می‌تواند بازدهی جریان خون را در بدن کاهش دهد و حتی باعث تشکیل لخته شود که با قطع کامل خونرسانی به بافت های خاص می تواند منجر به حمله ی قلبی، سکته یا آسیب های دیگر شود. انجام آزمایش خونی که سطوح چربی بد و خوب را بررسی می کند، می تواند تصویری فوری از سلامت قلبی را به شما ارائه دهد که به کنترل کلسترول بالا کمک می کند.
شاید برای شما جالب باشد بدانید علت تپش قلب و لرزش بدن هنگام استرس چیست.
از کجا بفهمیم قلبمان سالم است؟ نشانه های یک قلب سالم
جدا از تست های بالا، چند نشانه ساده وجود دارد که معمولا خبر از خوب کار کردن قلب می دهند. اگر بیشتر موارد زیر را دارید، احتمالا وضعیت قلبی عروقی خوبی دارید:
- فعالیت روزمره و بالا رفتن از پله را بدون تنگی نفس یا درد قفسه سینه انجام می دهید.
- ضربان قلب شما بعد از ورزش، طی چند دقیقه به حالت عادی برمی گردد.
- ضربان قلب در حال استراحت شما منظم و در محدوده طبیعی است.
- تپش نامنظم، سرگیجه مکرر یا غش و ضعف ناگهانی ندارید.
- فشار خون شما در محدوده کنترل شده باقی می ماند.
- سطح انرژی و کیفیت خواب مناسبی دارید.
چه زمانی باید با پزشک مشورت کنید؟
با اینکه آزمایش های فوق الذکر می توانند تصویری از سلامت قلبی را به شما ارائه دهند، جایگزین یک تصویر جامع توسط فرد متخصص نیستند. اگر هر یک از مشکلات زیر را دارید، بهتر است با پزشک مشورت کنید:
درد یا ناراحتی قفسه سینه
درد قفسه سینه می تواند پرچم قرمز بزرگی باشد که باید توسط یک پزشک متخصص قلب بررسی شود. این علامت می تواند شاخص مهمی از یک حادثه ی قلبی باشد و به درمان فوری نیاز دارد. اگر شروع ناگهانی در درد قفسه سینه را تجربه کردید، به ویژه اگر بسیار شدید است، با پزشک متخصص مشورت کنید.
تنگی نفس
تنگی نفس، مشکلات تنفسی یا غش کردن می تواند نشانه ی مشکلات قلبی ریوی مانند بیماری انسداد مزمن ریوی، نارسایی قلبی، حمله ی قلبی، آمبولی ریوی و ضربان قلب نامنظم باشد. تنگی نفس کوتاه مدت بر اثر ورزش شدید یا فعالیت های دیگر معمولاً نگران کننده نیست، اما اگر ادامه داشته باشد یا با کمترین فعالیتی رخ دهد، مشورت با پزشک می تواند ایده ی خوبی باشد.
علائم حیاتی غیر طبیعی به طور مداوم
اگر علائم حیاتی خود مانند فشار خون، نبض، قندخون، ضربان قلب و درصد اشباع اکسیژن را به طور منظم اندازه می گیرید، معمولاً می توانید محدوده ی طبیعی را برای خود تعیین کنید. اگر متوجه شوید که یکی از علائم حیاتی شما به طور قابل توجهی خارج از محدوده ی طبیعی است یا در حال بدتر شدن می باشد، بهتر است برای مشورت به پزشک عمومی خود مراجعه کنید.سابقه ی مشکلات قلبی عروقی
اگر سابقه ی خانوادگی بیماری قلبی یا سایر عوامل خطر برای بیماری قلبی از جمله فشار خون بالا، کلسترول بالا یا دیابت دارید، بهتر است با پزشک مشورت کنید. کنترل این شرایط برای کمک به کاهش عوامل خطر بیماری قلبی و رویدادهای قلبی بسیار مهم است. هرچه زودتر صحبت کردن در مورد این شرایط با پزشک می تواند دریافت مراقبت های مناسب را تضمین کند و به شما کمک کند بهتر بتوانید سلامتی خود را با وجود مشکلات از پیش موجود و عوامل خطر منحصر به فرد ارزیابی کنید.آیا می توان گرفتگی رگ قلب را در خانه تشخیص داد؟
پاسخ کوتاه و صادقانه این است: هیچ تست خانگی نمی تواند به طور قطعی گرفتگی رگ های قلب را تایید یا رد کند. روش های خانگی فقط می توانند سرنخ بدهند؛ مثلا اگر هنگام بالا رفتن از پله یا کمی فعالیت دچار تنگی نفس، فشار یا سنگینی قفسه سینه می شوید، این می تواند نشانه ای از مشکل در خونرسانی قلب باشد.
این علائم بیشتر به گرفتگی رگ مشکوک هستند و باید جدی گرفته شوند:
- درد یا فشار قفسه سینه که با فعالیت بدتر و با استراحت بهتر می شود.
- انتشار درد به بازوی چپ، گردن، فک یا کتف.
- تنگی نفس همراه با تعریق سرد یا تهوع.
- خستگی غیرعادی با کمترین فعالیت.
تشخیص قطعی گرفتگی رگ قلب فقط با بررسی پزشک و تست های تخصصی ممکن است؛ مانند نوار قلب، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش و در صورت نیاز آنژیوگرافی قلب. پس اگر علائم بالا را دارید، به جای اتکا به تست خانگی حتما به متخصص قلب مراجعه کنید.
تشخیص نامنظمی و آریتمی ضربان قلب در خانه
علاوه بر شمردن تعداد ضربان، می توانید در خانه به «نظم» ضربان هم توجه کنید. برای این کار نبض مچ دست را بگیرید و چند دقیقه حس کنید که ضربان ها با فاصله یکنواخت می زنند یا گاهی یک ضربان جا می افتد یا تند و کند می شود.
این نشانه ها می توانند به نامنظمی ضربان قلب مربوط باشند:
- احساس تپش، کوبش یا «پرش» قلب در قفسه سینه.
- حس جا افتادن یا نامنظم بودن ضربان هنگام گرفتن نبض.
- سرگیجه، سبکی سر یا تنگی نفس همراه با تپش.
بعضی ساعت های هوشمند امروزی می توانند ضربان نامنظم را علامت بزنند و حتی نوار قلب ساده بگیرند، اما نتیجه آن ها قطعی نیست و جای تشخیص پزشک را نمی گیرد. اگر تپش یا نامنظمی ضربان شما تکرار می شود یا با سرگیجه همراه است، بهتر است با مراجعه به پزشک و انجام نوار قلب یا هولتر مانیتورینگ، آریتمی قلبی را بررسی کنید.
تست آنلاین سلامت قلب؛ خودارزیابی ریسک قلبی
منظور از «تست آنلاین سلامت قلب» معمولا یک خودارزیابی بر اساس عوامل خطر است، نه تشخیص بیماری. هرچه تعداد بیشتری از موارد زیر را داشته باشید، ریسک قلبی شما بالاتر است و بهتر است زودتر به پزشک مراجعه کنید:
- سن بالای ۴۵ سال در مردان یا ۵۵ سال در زنان
- فشار خون بالا
- کلسترول یا چربی خون بالا
- دیابت یا قند خون بالا
- سیگار کشیدن
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس
- اضافه وزن و کم تحرکی
- استرس مزمن
اگر چند مورد از این عوامل را دارید، نتیجه تست های خانگی هرچه باشد، یک ارزیابی تخصصی لازم است. این خودارزیابی فقط یک غربالگری اولیه است و جای معاینه، نوار قلب و آزمایش را نمی گیرد.
نگران سلامت قلب‌تان هستید؟
تست خانگی فقط یک سرنخ است؛ برای ارزیابی دقیق، دکتر محمد حسین نجفی، متخصص قلب و عروق، قلب شما را به طور کامل بررسی می کند.
سوالات متداول درباره تست قلب در منزل
۱. آیا تست قلب در خانه جای چکاپ پزشک را می گیرد؟
خیر. تست های خانگی فقط یک تصویر اولیه و تقریبی می دهند و بسیاری از مشکلات قلبی را نشان نمی دهند. برای ارزیابی دقیق، معاینه و تست های تخصصی توسط متخصص قلب لازم است.
۲. از چه سنی باید سلامت قلب را جدی بررسی کنیم؟
اگر عامل خطری مثل فشار خون، چربی بالا یا سابقه خانوادگی ندارید، معمولا از حدود ۴۰ سالگی چکاپ دوره ای توصیه می شود؛ اما در صورت داشتن عوامل خطر، این بررسی باید زودتر و منظم تر انجام شود.
۳. آیا ساعت هوشمند می تواند سکته یا گرفتگی رگ قلب را تشخیص دهد؟
ساعت های هوشمند می توانند ضربان و نظم آن را پایش کنند و گاهی ضربان نامنظم را علامت بزنند، اما قادر به تشخیص گرفتگی رگ یا پیش بینی سکته نیستند. نتیجه آن ها یک هشدار است، نه تشخیص قطعی.
۴. اگر در تست خانگی علامت غیرعادی دیدیم، اولین قدم چیست؟
نتیجه را یادداشت کنید و برای بررسی به متخصص قلب مراجعه کنید. در صورت درد شدید قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی یا غش، باید فورا با اورژانس تماس بگیرید.
۵. فرق تست قلب در خانه با تست ورزش در مطب چیست؟
تست خانگی ساده و تقریبی است و فقط حس کلی به شما می دهد، اما تست ورزش در مطب زیر نظر پزشک و با دستگاه نوار قلب انجام می شود و می تواند مشکلاتی را که در حالت استراحت دیده نمی شوند آشکار کند.
