بهترین راه تشخیص گرفتگی رگهای قلب

گرفتگی رگ های قلب یکی از خطرناک ترین و در عین حال خاموش ترین بیماری هاست. بسیاری از افراد سال ها با تنگی عروق کرونر زندگی می کنند بدون اینکه علامت واضحی داشته باشند، تا اینکه ناگهان با حمله قلبی مواجه می شوند. همین موضوع اهمیت تشخیص زودهنگام گرفتگی رگ های قلب را دوچندان می کند.

پزشکان امروز از روش های متعددی برای تشخیص گرفتگی عروق کرونر استفاده می کنند؛ برخی ساده و غیرتهاجمی هستند و برخی دقیق تر اما تخصصی تر. در این مقاله همه این روش ها را از ساده ترین تا دقیق ترین بررسی می کنیم تا بدانید کدام روش برای چه وضعیتی مناسب تر است.

گرفتگی رگ های قلب چیست و چرا خطرناک است؟

عروق کرونری رگ هایی هستند که وظیفه خون رسانی به عضله قلب را دارند. وقتی چربی، کلسترول و مواد دیگر روی دیواره این رگ ها رسوب می کنند، پلاک هایی تشکیل می شود که به تدریج مجرای رگ را باریک تر می کنند. به این فرایند آترواسکلروزیس می گویند.

با کاهش قطر رگ، خون رسانی به قلب کم می شود. اگر این تنگی به بیش از ۷۰ درصد برسد، قلب در هنگام فعالیت دچار کم اکسیژنی می شود و درد سینه یا همان آنژین صدری ظاهر می شود. اگر پلاک ناگهان پاره شود و لخته ای در رگ تشکیل شود، انسداد کامل رگ اتفاق می افتد که همان حمله قلبی یا سکته قلبی است.

۱. نوار قلب (الکتروکاردیوگرام / ECG) 

نوار قلب اولین و ساده ترین آزمایشی است که پزشک در صورت مشکوک بودن به بیماری قلبی انجام می دهد. این دستگاه فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می کند و می تواند تغییراتی که نشانه آسیب یا کم اکسیژنی عضله قلب هستند را نشان دهد.

مزایا: سریع، ارزان، بدون درد و در دسترس محدودیت ها: نوار قلب در حالت استراحت ممکن است کاملاً طبیعی باشد، حتی وقتی گرفتگی قابل توجهی وجود داشته باشد. این آزمایش به تنهایی برای رد کردن قطعی گرفتگی رگ کافی نیست.

چه زمانی استفاده می شود؟ به عنوان اولین قدم در ارزیابی درد قفسه سینه و در طول حمله قلبی برای تشخیص فوری.

۲. آزمایش خون (تروپونین و بیومارکرهای قلبی)

وقتی عضله قلب آسیب می بیند، پروتئین هایی به نام تروپونین وارد خون می شوند. اندازه گیری سطح تروپونین در خون یکی از دقیق ترین روش ها برای تشخیص حمله قلبی در مراحل اولیه است.

علاوه بر تروپونین، آزمایش های دیگری مانند CK-MB، LDH و BNP هم در بررسی سلامت قلب کاربرد دارند.

مزایا: دقت بالا در تشخیص حمله قلبی، نتیجه در چند ساعت محدودیت ها: فقط در صورت آسیب واقعی قلب مثبت می شود؛ برای تشخیص تنگی بدون حمله قلبی کافی نیست.

۳. اکوکاردیوگرافی (سونوگرافی قلب)

اکوکاردیوگرافی با استفاده از امواج صوتی، تصویری زنده از قلب در حال کار نشان می دهد. پزشک می تواند ببیند دیواره های قلب چطور حرکت می کنند، دریچه ها سالم هستند یا نه و آیا بخشی از عضله قلب ضعیف یا آسیب دیده است.

ناحیه ای از دیواره قلب که خون رسانی کافی نمی گیرد، حرکت ضعیف تری در اکو نشان می دهد و این می تواند نشانه گرفتگی رگ مربوطه باشد.

مزایا: غیرتهاجمی، بدون اشعه، اطلاعات جامع درباره ساختار و عملکرد قلب محدودیت ها: در حالت استراحت ممکن است تغییرات خفیف را نشان ندهد.

اکو استرس: نوع پیشرفته تر این آزمایش است که در آن عملکرد قلب در حین فعالیت یا بعد از تزریق داروی محرک بررسی می شود و دقت تشخیص را بالا می برد.

۴. تست ورزش (نوار قلب ورزشی / ETT)

در تست ورزش، بیمار روی تردمیل راه می رود یا دوچرخه ثابت می زند در حالی که نوار قلب به طور مداوم ثبت می شود. با افزایش فعالیت، قلب به اکسیژن بیشتری نیاز پیدا می کند. اگر رگی تنگ باشد، این کمبود خون رسانی در نوار قلب ظاهر می شود.

مزایا: غیرتهاجمی، نسبتاً ارزان، اطلاعات واقعی از عملکرد قلب در فعالیت محدودیت ها: دقت آن برای همه بیماران یکسان نیست؛ در خانم ها نتایج کاذب بیشتری دارد. برای افرادی که نمی توانند ورزش کنند مناسب نیست.

۵. سینتی گرافی قلب (اسکن هسته ای قلب / SPECT)

در این روش، یک ماده رادیواکتیو بی خطر به بیمار تزریق می شود که وارد عضله قلب می شود. سپس با دوربین های مخصوص، جریان خون در بخش های مختلف قلب در حالت استراحت و فعالیت تصویربرداری می شود.

ناحیه ای که خون رسانی کمتری دارد (به دلیل گرفتگی رگ) رنگ کمتری جذب می کند و در تصویر تیره تر دیده می شود.

مزایا: دقت بالاتر نسبت به تست ورزش ساده، تشخیص ناحیه دقیق گرفتگی محدودیت ها: گران تر، نیاز به تجهیزات تخصصی، وجود مقدار کمی اشعه

۶. سی تی آنژیوگرافی قلب (CT Coronary Angiography)

سی تی آنژیوگرافی یا CCTA روشی است که با دستگاه سی تی اسکن پیشرفته و تزریق ماده حاجب، تصاویر سه بعدی بسیار دقیقی از عروق کرونر تهیه می کند — بدون اینکه کاتتری وارد بدن شود.

این روش می تواند وجود پلاک در دیواره رگ ها، میزان کلسیم رسوب کرده (کلسیم اسکور) و درصد تنگی رگ ها را با دقت بالایی نشان دهد.

مزایا: غیرتهاجمی، سرعت بالا، دقت زیاد، تصاویر سه بعدی محدودیت ها: مقدار قابل توجهی اشعه، در ضربان قلب بالا دقت کاهش می یابد، گران تر از آزمایش های ساده

چه زمانی بهتر است؟ برای افراد با ریسک متوسط بیماری قلبی که نیاز به بررسی دقیق تر از تست ورزش دارند اما شواهد قوی برای آنژیوگرافی تهاجمی وجود ندارد.

۷. آنژیوگرافی قلب — استاندارد طلایی تشخیص

آنژیوگرافی عروق کرونر دقیق ترین و قطعی ترین روش تشخیص گرفتگی رگ های قلب است. در این روش یک لوله بسیار نازک به نام کاتتر از طریق شریان مچ دست (روش رادیال) یا کشاله ران وارد بدن می شود و تا عروق کرونر قلب هدایت می شود. سپس ماده حاجب تزریق می شود و با اشعه ایکس، تصاویر زنده ای از داخل رگ های قلب گرفته می شود.

مزیت بزرگ آنژیوگرافی نسبت به سایر روش ها اینست که اگر پزشک گرفتگی را مشاهده کند، همان لحظه می تواند درمان را هم انجام دهد — یعنی با بالون و استنت رگ را باز کند (آنژیوپلاستی).

مزایا: دقیق ترین تصویر از داخل رگ، امکان درمان هم زمان، معیار مقایسه برای همه روش های دیگر محدودیت ها: تهاجمی است، ریسک کمی از عوارض مانند خونریزی یا آلرژی به ماده حاجب وجود دارد، گران تر از سایر آزمایش ها

فیلم آنژیوگرافی قلب را در این مقاله ببینید!