اگر سوالی داری اینجا از ما بپرس

دکتر محمد حسین نجفی

کلسترول بالای ۲۰۰ یعنی چه؟

جواب آزمایش خون را که گرفته اید و دیده اید عدد کلسترول بالای ۲۰۰ شده، اولین چیزی که به ذهن می رسد این است: «یعنی وضعم خطرناک است؟ باید دارو بخورم؟». خبر خوب این است که عدد ۲۰۰ همیشه به معنی بیماری جدی نیست، اما یک زنگ هشدار جدی است که نباید نادیده بگیرید. در این مقاله دقیقا می گوییم که عدد بالای ۲۰۰ یعنی چه، چه زمانی واقعا خطرناک می شود و قدم به قدم چطور می توانید آن را پایین بیاورید.

کلسترول بالای ۲۰۰ یعنی چه؟ مرزی یا واقعا بالا؟

همه عددهای بالای ۲۰۰ مثل هم نیستند. پزشکان کلسترول تام را در سه بازه دسته بندی می کنند و جایگاه عدد شما در این بازه ها مشخص می کند که باید چقدر نگران باشید:

عدد کلسترول تاموضعیتیعنی چه
کمتر از ۲۰۰مطلوبمحدوده سالم
۲۰۰ تا ۲۳۹مرزیباید کنترل شود، اغلب با سبک زندگی
۲۴۰ و بالاتربالانیاز به بررسی پزشک و احتمال دارو
نکته مهم: اگر عددتان مثلا ۲۰۵ یا ۲۱۵ است، در محدوده «مرزی» هستید، نه «بالا». این یعنی هنوز فرصت دارید که فقط با اصلاح سبک زندگی و بدون دارو آن را به محدوده سالم برگردانید. برای درک کامل تر اجزای آزمایش می توانید مطلب توتال کلسترول را هم بخوانید.

سطح کلسترول خون باید چند باشد

معتبرترین مراکز قلب هم همین مرز را تایید می کنند:

کلسترول تام باید کمتر از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد و عدد ۲۰۰ تا ۲۳۹ در محدوده مرزی قرار می گیرد.
به نقل از: Cleveland Clinic

چرا عدد ۲۰۰ به تنهایی تصمیم گیر نیست؟

یکی از رایج ترین اشتباه ها این است که فقط به عدد کلسترول تام نگاه کنیم. کلسترول تام در واقع مجموع چند جزء است و همین اجزا هستند که خطر واقعی برای قلب را مشخص می کنند:

کلسترول بد: همان جزئی است که در دیواره عروق رسوب می کند و پلاک می سازد. اگر این عدد بالا باشد، حتی با کلسترول تام مرزی هم خطر جدی است.
کلسترول خوب: نقش محافظ دارد و کلسترول اضافه را از عروق پاک می کند؛ هرچه بالاتر، بهتر.
نسبت این دو به هم: گاهی مهم تر از خود عدد تام است.

به همین دلیل دو نفر با کلسترول تام ۲۲۰ می توانند وضعیت کاملا متفاوتی داشته باشند؛ یکی فقط به اصلاح رژیم نیاز دارد و دیگری به دارو. تصمیم درست را نمی توان صرفا از روی یک عدد گرفت؛ متخصص قلب با سنجش ریسک کلی شما (سن، فشار خون، قند، سابقه خانوادگی و سیگار) مشخص می کند که این عدد برای قلب شما چقدر خطرناک است.

کلسترول بالای ۲۰۰ در بلندمدت چه خطری دارد؟

کلسترول بالا معمولا هیچ علامت و دردی ندارد و سال ها بی سر و صدا پیش می رود؛ به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» می گویند. اما در این مدت کلسترول اضافه به تدریج در دیواره عروق رسوب می کند و پلاک می سازد. نتیجه این روند می تواند این موارد باشد:

تنگ شدن و سفت شدن رگ ها، کاهش خون رسانی به قلب، سکته قلبی و سکته مغزی. هرچه عدد بالاتر و مدت زمان طولانی تر باشد، احتمال این عوارض بیشتر می شود. به همین دلیل حتی عدد مرزی را هم نباید رها کرد.

هشدار: اگر همراه با کلسترول بالا علائمی مثل درد یا فشار در قفسه سینه، تنگی نفس، درد فک یا بازوی چپ دارید، این یک وضعیت اورژانسی است. منتظر نمانید و فورا با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیک ترین مرکز درمانی بروید.

آسیب کلسترول به رگ

چطور کلسترول بالای ۲۰۰ را پایین بیاوریم؟

درمان کلسترول بالای ۲۰۰ معمولا پله ای است؛ از ساده ترین و کم عارضه ترین راه شروع می شود و در صورت لزوم به سراغ دارو می رویم.

۱. خط اول: اصلاح سبک زندگی

برای بیشتر افرادی که در محدوده مرزی هستند، تغییر سبک زندگی به تنهایی می تواند عدد را به محدوده سالم برگرداند. مهم ترین کارها:

اصلاح رژیم غذایی: کاهش چربی های اشباع و حذف غذاهای سرخ کردنی، و افزایش فیبر (سبزیجات، حبوبات، جو دوسر). فهرست کامل تر را در مطلب غذاهای مضر برای کلسترول بالا آورده ایم.
ورزش منظم: حداقل ۱۵۰ دقیقه پیاده روی تند یا فعالیت هوازی در هفته.
کاهش وزن: حتی کم کردن چند کیلو اثر محسوسی روی عدد کلسترول دارد.
ترک دخانیات: سیگار کلسترول خوب را پایین می آورد و خطر قلبی را چند برابر می کند.

انتظار معجزه یک هفته ای نداشته باشید. اثر تغییر سبک زندگی روی کلسترول معمولا طی ۳ تا ۶ ماه خودش را نشان می دهد. بعد از این مدت آزمایش را تکرار کنید تا مسیر را بسنجید.

۲. خط دوم: دارو درمانی

اگر عدد شما بالا باشد (۲۴۰ به بالا)، یا با وجود اصلاح سبک زندگی پایین نیاید، یا ریسک قلبی کلی بالایی داشته باشید، پزشک ممکن است دارو تجویز کند. رایج ترین داروها استاتین ها هستند. در موارد مقاوم تر هم داروهای کاهنده کلسترول جدیدتری وجود دارد.

هرگز خودسرانه دارو شروع یا قطع نکنید. نوع و دوز دارو را فقط پزشک تعیین می کند و این داروها عوارض احتمالی دارند؛ مثلا درباره عوارض قرص آتورواستاتین حتما با پزشک مشورت کنید.

۳. اگر کلسترول بالای ۳۰۰ باشد

عددهای خیلی بالا، به ویژه بالای ۳۰۰، گاهی نشانه نوع ارثی کلسترول بالا هستند که با رژیم به تنهایی کنترل نمی شوند و حتما نیاز به بررسی تخصصی و درمان دارویی دارند. اگر در خانواده شما سابقه سکته قلبی زودرس وجود دارد، این موضوع را جدی بگیرید.

چه زمانی باید به متخصص قلب مراجعه کنیم؟

اگر عدد کلسترول شما بالای ۲۰۰ است، بهترین کار این است که به جای نگرانی یا تصمیم خودسرانه، ریسک کلی قلب خود را توسط متخصص بسنجید. متخصص قلب با بررسی کامل مشخص می کند که عدد شما نیاز به دارو دارد یا با اصلاح سبک زندگی قابل کنترل است و یک برنامه دقیق و شخصی برای شما می چیند. این کار از عوارض بلندمدت و تصمیم های اشتباه جلوگیری می کند.

کلسترولتان بالای ۲۰۰ است؟ همین حالا وضعیت قلبتان را بسنجید.

سوالات شایع

۱. کلسترول ۲۱۰ یا ۲۲۰ خطرناک است؟

این اعداد در محدوده مرزی هستند، نه بالا. معمولا با اصلاح رژیم و ورزش قابل کنترل اند، اما بهتر است همراه با عدد کلسترول بد و ریسک کلی شما توسط پزشک بررسی شوند.

۲. آیا کلسترول بالای ۲۰۰ همیشه دارو لازم دارد؟

نه. بسیاری از افراد در محدوده مرزی فقط با تغییر سبک زندگی عدد را پایین می آورند. دارو بیشتر برای عددهای بالا یا افراد پرخطر لازم می شود و تصمیمش با پزشک است.

۳. چقدر طول می کشد کلسترول پایین بیاید؟

با تغییر سبک زندگی معمولا طی ۳ تا ۶ ماه اثر دیده می شود. با دارو این روند می تواند سریع تر باشد، اما باز هم به ادامه رژیم و ورزش نیاز دارید.

۴. من جوان و لاغر هستم، چرا کلسترولم بالا رفته؟

کلسترول بالا فقط مربوط به اضافه وزن نیست. عامل ژنتیک و سابقه خانوادگی هم نقش مهمی دارد و به همین دلیل افراد لاغر و جوان هم ممکن است عدد بالایی داشته باشند.

۵. بعد از شروع درمان، هر چند وقت آزمایش را تکرار کنم؟

معمولا حدود ۳ ماه بعد از شروع درمان، آزمایش تکرار می شود تا اثر اقدامات سنجیده شود. زمان دقیق را پزشک شما تعیین می کند.

Picture of دکتر محمدحسین نجفی
دکتر محمدحسین نجفی

ایشان متخصص قلب و عروق و فلوشیپ آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی هستند. دیگر تخصص های ایشان شامل: درمان فشار خون، درمان واریس، انجام هولتر مانیتورینگ قلب و غیره می شود.

آیا این مطلب مفید بود؟ به اشتراک بگذارید