فشار خون بالا یکی از مشکلات شایع سلامتی است که میتواند به عوارض جدی مانند بیماریهای قلبی و سکته مغزی منجر شود. کنترل این وضعیت معمولاً نیاز به تغییرات در سبک زندگی و مصرف داروهای تجویزی دارد که باید تحت نظر پزشک انجام شود. برای پایین اوردن فشار خون بالا میتوانید چند روش ساده را امتحان کنید و اگر جواب نگرفتید با مشورت پزشک به سراغ داروهایی بروید که در انتهای مقاله معرفی شده اند.
-درست بنشینید — نه دراز بکشید (۳۰ ثانیه)
اولین واکنش بسیاری از افراد این است که هنگام بالا رفتن فشار خون، دراز بکشند. اما این یک اشتباه رایج است. دراز کشیدن باعث میشود حجم خون بیشتری به سمت قلب و سر بازگردد و فشار خون موقتاً بالاتر برود.
کار درست: روی یک صندلی راحت بنشینید. پشتتان را به پشتی صندلی تکیه دهید. پاها را روی زمین بگذارید (بدون روی هم انداختن). دستها را بهصورت آویزان روی زانوها قرار دهید. این وضعیت، گردش خون را تثبیت میکند و به سیستم عصبی پاراسمپاتیک اجازه میدهد فعال شود.
-تنفس ۴-۷-۸ (۲ تا ۳ دقیقه)
این تکنیک تنفس، اثباتشدهترین روش غیردارویی برای کاهش فوری فشار خون است. مطالعات نشان دادهاند که این روش میتواند ظرف چند دقیقه فشار سیستولیک را ۵ تا ۱۰ میلیمتر جیوه کاهش دهد.
روش انجام:
-۴ ثانیه از طریق بینی نفس عمیق بکشید.
-۷ ثانیه نفس را نگه دارید.
-۸ ثانیه از طریق دهان بهآرامی نفس را بیرون دهید (طوری که صدای ملایمی بسازد).
-داروی زیر زبانی تجویز شده (در صورت داشتن)
اگر متخصص قلب شما داروی اضطراری زیر زبانی تجویز کرده است (مانند کاپتوپریل ۲۵ میلیگرم یا نیتروگلیسیرین زیر زبانی)، طبق دستور پزشک خود مصرف کنید.
-آب ولرم به مقدار کم (۱ دقیقه)
یک لیوان آب ولرم (نه سرد و نه داغ) را بهآرامی، در چند جرعهی کوچک بنوشید. آب سرد میتواند سیستم عصبی سمپاتیک را تحریک و فشار را موقتاً بالاتر ببرد، در حالی که آب ولرم آرامبخش است و به اتساع رگهای محیطی کمک میکند.
از نوشیدن چای، قهوه، یا هر نوشیدنی حاوی کافئین در این لحظه پرهیز کنید.
-پاهای خود را در آب گرم قرار دهید.
این روش که در طب سنتی نیز توصیه شده، پایهی علمی روشنی دارد: قرار دادن پاها در آب گرم (دمای حدود ۴۰ درجه)، رگهای محیطی پا را گشاد میکند و باعث میشود خون از سمت سر و قفسهی سینه به سمت پاها هدایت شود. این کار فشار خون مرکزی را بهطور قابل توجهی پایین میآورد. یک تشت بزرگ آب گرم آماده کنید، پاهایتان را تا قوزک در آن قرار دهید و ۵ تا ۱۰ دقیقه بهآرامی بنشینید. میتوانید این کار را همزمان با تکنیک تنفس انجام دهید.
-اندازهگیری مجدد بعد از ۱۵ دقیقه
پس از انجام تمام مراحل بالا و گذشت ۱۵ دقیقه، فشار خون خود را مجدداً اندازه بگیرید. سه نتیجه ممکن است:
-فشار خون پایین آمده و زیر ۱۴۰/۹۰ شده: خوب است. در حالت آرام بمانید و در طول روز، فشار را هر ۲ ساعت یکبار چک کنید.
-فشار خون کاهش جزئی داشته (مثلاً از ۱۶۰/۱۰۰ به ۱۵۰/۹۵): با پزشک یا کلینیک خود تماس بگیرید و گزارش دهید. ممکن است نیاز به تنظیم دارو باشد.
-فشار خون همچنان بالای ۱۸۰/۱۱۰ مانده: بدون تأخیر به اورژانس مراجعه کنید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.
سایر روش های پیشنهادی:
-کاهش استرس
استرس یکی از دلایل شایع فشار خون بالا است. مدیتیشن، حرکات کششی یا نشستن در مکانی آرام را امتحان کنید. ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیادهروی آرام در یک محیط آرام میتواند به کاهش استرس و فشار خون کمک کند.
-شکلات تلخ بخورید.
شکلات تلخ حاوی فلاونوئیدهایی است که می تواند فشار خون را کاهش دهد.
-غذاهای غنی از پتاسیم بخورید.
پتاسیم می تواند به مدیریت فشار خون شما کمک کند. برخی از غذاهای غنی از پتاسیم عبارتند از: موز، زردآلو، عدس، آلو، کدو و بلوط
چه غذاهایی برای قلب مضر است ، در این مقاله با 35 غذای مضر برای قلب آشنا می شوید.
-مصرف مواد طبیعی کاهشدهنده فشار خون
- چای سبز یا چای ترش: چای ترش (چای هیبیسکوس) به کاهش فشار خون مشهور است.
- سرکه سیب: یک قاشق غذاخوری سرکه سیب را در یک لیوان آب مخلوط کرده و بنوشید.
- مکمل های سیر و سیر می توانند به بهبود سلامت قلب و عروق و کاهش فشار خون کمک کنند.
۵ کاری که نباید انجام دهید
این بخش بهاندازهی روشهای درست مهم است. بسیاری از باورهای غلط میتوانند وضعیت را بدتر کنند:
❌ مصرف آسپرین بهقصد رقیق کردن خون
این یک باور رایج اما خطرناک است. اگر فشار خون شما به دلیل سکتهی مغزی خونریزیدهنده بالا رفته باشد، آسپرین میتواند خونریزی را تشدید کند و مرگبار باشد. آسپرین فقط با تجویز پزشک و در شرایط خاص استفاده میشود.
❌ خوردن یک قاشق سرکه یا آبلیمو
هیچ شواهد علمی برای کاهش فوری فشار خون با سرکه، آبلیمو، یا سیر خام وجود ندارد. این روشها در کاهش فشار خون مزمن ممکن است نقش کمکی داشته باشند، اما در شرایط اضطراری بیاثرند.
❌ دوش آب سرد گرفتن
برخی فکر میکنند دوش سرد، فشار را پایین میآورد. در حقیقت، آب سرد ناگهانی، شوک به سیستم عصبی وارد میکند و فشار خون را بالاتر میبرد. اگر میخواهید دوش بگیرید، فقط با آب ولرم.
❌ ورزش شدید برای «سوزاندن استرس»
در زمان فشار خون بالا، ورزش شدید (پیادهروی تند، دویدن، شنا) میتواند فشار را بدتر کند. ورزش برای پیشگیری مفید است، نه برای درمان اضطراری.
❌ مصرف داروی فشار خون شخص دیگر
حتی اگر شما و همسر یا والدینتان هر دو فشار خون دارید، هرگز از داروی او استفاده نکنید. هر دارو دوز و مکانیسم متفاوتی دارد و مصرف اشتباه میتواند فشار را خیلی پایین بیاورد (هایپوتنشن) و باعث غش یا سکته شود.
قرص برای کاهش فوری فشار خون بالا
در شرایط اورژانسی فشار خون، داروهای داخل وریدی (IV) اولین خط درمانی برای کاهش سریع فشار خون و جلوگیری از آسیب بیشتر اندام هستند. برخی از داروهایی که می توانند به صورت داخل وریدی تجویز شوند عبارتند از: کلویدیپین، نیکاردیپین، لابتالول و اوراپیدیل.
دیورتیکها (مدرها): مانند هیدروکلروتیازید که به کاهش حجم مایعات بدن کمک میکند. این داروها تولید ادرار را برای کاهش فشار خون افزایش می دهند. عوارض جانبی رایج شامل افزایش ادرار است که می تواند سطح پتاسیم را کاهش دهد.
مهارکنندههای ACE: مانند لیسینوپریل که عروق را گشاد میکند و به کاهش فشار خون کمک میکند.
مسدودکنندههای کانال کلسیم: مانند آملودیپین که به آرامش عضلات عروق کمک میکند.
مسدودکنندههای بتا: مانند متوپرولول که ضربان قلب را کاهش میدهد و فشار خون را کنترل میکند.
آنتاگونیستهای آنژیوتنسین II: مانند لوکارنتان که اثرات هورمونهایی که فشار خون را افزایش میدهند، را مسدود میکند.
مدت زمانی که طول می کشد تا داروی فشار خون اثر کند به دارو، دوز، سن، وزن و سایر داروهای مصرف شده بستگی دارد. در هر صورت از مصرف خودسرانه ی هر نوع دارو بدون مشورت با پزشک جدا خودداری کنید. برای مشاوره و یا نوبت دهی می توانید با کلینیک دکتر نجفی تماس بگیرید.
همیارسیستم